Bóc phốt đài BBC 'lùa gà' và bài học tối ưu hệ thống từ mấy dì giao sữa chua Nhật Bản

Đang code dở cái feature thì lướt Hacker News hít hà được một quả phốt siêu to khổng lồ từ đài BBC danh giá. Anh em nghe tiêu đề "Quý bà giao sữa chua chống lại nạn cô đơn ở Nhật Bản" thấy có mùi cảm lạnh chữa lành không? Nhưng khoan, dân IT nhà mình soi log ra toàn mùi "lùa gà" truyền thông và bài toán kinh tế rặc mùi tư bản đấy!

Nguồn cơn drama: Bài báo sặc mùi "seeding" từ nhà đài?

Chuyện là BBC vừa đăng một bài viết mùi mẫn về đội ngũ "Yakult Ladies" - mấy cô, mấy dì đạp xe đi giao sữa chua tận nhà ở Nhật, kèm theo combo "chữa lành" tâm hồn cho mấy cụ già neo đơn. Nghe thì xịn xò con bò, đậm chất nhân văn đúng không?

Nhưng anh em dev trên Hacker News với con mắt review code sắc lẹm đã soi ra ngay: Toàn bộ ảnh ọt, quote phỏng vấn đều như được bê nguyên xi từ phòng PR của Yakult Honsha. Trùng hợp thay, hãng này cũng vừa tung ra một chiến dịch quảng cáo y xì đúc. BBC vốn mang tiếng là đài "quốc doanh", không chạy quảng cáo ẩn, mà pha này làm cộng đồng mạng ngã ngửa vì tưởng đang đọc content chuẩn SEO được thuê viết.

Giang cư mận HN chia phe combat cực gắt

Đọc comment trên HN mà cuốn hơn cả soi log server sập. Có mấy luồng ý kiến đang chiếm sóng thế này:

• Phe bóc phốt PR: Mấy pháp sư soi ngay ra đây là "submarine article" (bài báo tàu ngầm - ngầm bơm đồ PR vào bài viết thường). Có ông thốt lên: "Đ*o thể tin được BBC lại đi làm trò này".
• Phe soi Unit Economics: Một bác đặt câu hỏi cực chí mạng: "Mô hình giao gói sữa chua 5 đô tận nhà thì lấy đâu ra lời?". Ngay lập tức, mấy lão quái trong ngành nhảy vào giải ngố: Thực ra một lốc 10 chai có 400 yên (tầm $2.50). Đem bán lẻ tận tay thì biên lợi nhuận cao hơn vứt vào siêu thị (vốn phải chia chác cả mớ cho bọn trung gian). Hơn nữa, mô hình này chính là cụ tổ của "Gig Economy" (nền kinh tế chia sẻ kiểu Grab, Uber bây giờ). Mấy dì đi chợ, đón con tiện đường xách theo mấy lốc sữa, bán được chai nào ăn hoa hồng chai nấy. Tối ưu chi phí vận hành hơn cả việc các ông thuê con VPS xịn để chạy cronjob.
• Phe Fact-check sinh học: Một đạo hữu thắc mắc: "Tưởng dân Nhật bị hội chứng bất dung nạp lactose (uống sữa là ôm bồn cầu)?". Phe đối lập lấy data vỗ mặt ngay: "Dân Nhật tiêu thụ 94kg bơ sữa mỗi năm đấy, và khuẩn của Yakult nó lên men sẵn rồi, uống mượt! It's not a bug, it's a feature!".
• Phe Triết học trầm cảm: Tự nhiên có ông dev nào đấy chắc vừa cắn bug ngập đầu, nhảy vào deep: "Sao chúng ta cứ cố giải quyết nạn cô đơn bằng cách tăng tương tác xã hội nhỉ? Sao không tiến hóa để bớt phụ thuộc vào con người đi?". Nghe ảo ma Canada chưa? Ngay lập tức bị vặn lại: "Thế thì ông thành cái máy cmnr, làm người làm đ*o gì nữa?".

Chốt hạ: Bài học sinh tồn cho thợ code

Anh em thấy đấy, một bài báo tưởng chừng chả liên quan gì đến code, nhưng qua lăng kính của mấy trưởng lão Hacker News, nó lòi ra đủ thứ hay ho để học hỏi.

Thứ nhất, đừng bao giờ tin 100% vào những gì mình thấy trên mạng (Frontend). Bất cứ thứ gì "too good to be true" thì 99% đằng sau có bàn tay ma giáo của đội marketing đang "cắn RAM" định hướng dư luận. Đọc doc của mấy cái framework mới ra cũng thế, nó quảng cáo mượt lắm, nhưng mang về chạy thử trên máy chủ khéo lại sập server như chơi.

Thứ二, tối ưu hóa nguồn lực. Bài toán kinh tế của đội giao sữa chua y hệt cách anh em kiến trúc hệ thống: Tận dụng resource nhàn rỗi (thời gian đi bộ của các dì) thay vì build một bộ máy cồng kềnh (thuê mặt bằng siêu thị). Đôi khi, một đoạn script chạy nền trên con server cùi bắp lại hiệu quả hơn việc setup cả một cụm microservices tốn kém. Dùng não, đừng dùng tiền!

Nguồn tham khảo:

• Hacker News
• BBC: Yoghurt delivery women combatting loneliness in Japan