Tối Cao Pháp Viện 'Rollback' Thuế Của Trump: Cú Tát Cho Startups & Hội Đam Mê Phần Cứng

Đang nốc lon bò húc cày fix nốt con bug cuối tuần thì lướt Hacker News thấy quả drama vĩ mô to chà bá: Tòa án Tối cao Mỹ (Supreme Court) vừa thẳng tay "rollback" quyết định áp thuế toàn cầu của ông Trump.

Nhiều ông cào phím sẽ bảo: "Tao gõ code thì liên quan quái gì đến chính trị chính em?". Ấy thế mà có đấy mấy cha nội. Nó liên quan trực tiếp đến cái bill tiền server, giá linh kiện phần cứng, hay chi phí hạ tầng (CapEx) nếu anh em nào đang le lói ý định mở startup. Ngồi xuống châm điếu thuốc, tôi tóm tắt nhanh vụ này cho anh em hít hà.

Quả "Hotfix" Thẳng Lên Prod Bị Tối Cao Pháp Viện Force Revert

Nguồn cơn câu chuyện là team của bác Trump tính chơi bài đưa ngành sản xuất về lại nước Mỹ. Thay vì đi qua con đường chính ngạch là trình Quốc hội xin phép (kiểu như tạo Pull Request chờ review đàng hoàng), bác ấy xài quyền tổng thống thông qua Đạo luật IEEPA để giã thuế toàn cầu luôn. Khác gì mấy cha nội dev lấy quyền root đẩy hotfix thẳng lên production đâu?

Nhưng đời không như mơ, hệ thống pháp lý của Mỹ có một cục QA siêu to khổng lồ là Tòa án Tối cao. Và QA đã say méo, reject thẳng tay cú commit này. Tóm gọn lại cho anh em lười đọc:

• Xóa sổ thuế IEEPA: Quyết định áp thuế toàn cầu (có hiệu lực từ "Ngày Giải Phóng" mùng 2 tháng 4) chính thức bay màu vì bị phán là vi phạm hiến pháp (unconstitutional).
• Tiền bốc hơi: Khoảng 170 tỏi đô la tiền thuế thu được từ hồi tháng 2 đến giờ đang lơ lửng giữa không trung.
• Lách luật thất bại: Thuế nhôm thép (dưới mục 232) thì vẫn sống nhăn răng do xài luật khác. Nghĩa là ông Trump bị chặn 1 đường nhưng vẫn còn đường khác.
• Cay cú: Bác Trump chửi rủa cái phán quyết này là "sự ô nhục" và dọa đã có "backup plan" (dự là chuẩn bị tung một cái tool hacky nào đó để lách luật tiếp).

Giang Hồ Mạng HN Chia Phe, Combat Đủ Mọi Mặt Trận

Bài đăng leo top rần rần trên Hacker News với cả ngàn point. Anh em dev, sysadmin với founder thi nhau nhào vô mổ xẻ. Đọc comment mà tôi cứ tưởng đang ngồi trong phòng họp tech, đủ mọi luồng ý kiến:

1. Team Startup & SME khóc thét vì "yêu cầu thay đổi liên tục" Nhiều ông than trời vì policy của chính phủ cứ lật mặt như bánh tráng. Cứ tưởng tượng anh em đang build kiến trúc dự án ngon lành, đùng cái khách hàng đòi đập đi xây lại 3 lần trong 1 tháng. Startups phần cứng hay các xưởng sản xuất nhỏ đang kêu gào vì không thể lên kế hoạch tài chính (CapEx) khi mà thuế lúc áp lúc gỡ.

2. Thuyết âm mưu "Giá lên thì dễ, xuống thì mơ đi" Một bro than vãn: "Giá mà thuế gỡ thì chi phí phần cứng của startup tôi rẻ đi một mớ". Nhờn ngay! Anh em bị tư bản lùa gà bao nhiêu năm nay chưa tởn à? Các pháp sư ẩn danh vạch mặt luôn: giống hệt đợt COVID, các công ty phân phối đã vin vào cớ "bị áp thuế" để tăng giá bán. Giờ thuế bị gỡ? Còn lâu chúng nó mới giảm giá xuống nhé. Lãi bỏ túi, tội gì!

3. Hội lái lụa, hóng hớt "Scope Creep" sang tận Trung Đông Cái bệnh kinh niên của dân IT trên Reddit và Hacker News là nói một hồi lạc cmn đề. Đang bàn chuyện thuế vĩ mô nước Mỹ, mấy ông tổ lái nhảy sang cãi nhau về... chiến tranh Mỹ - Iran, vũ khí hạt nhân, rồi sự sụp đổ của Myanmar. Đọc mà lú cái đầu. Đúng là "scope creep" (phạm vi dự án phình to) không chừa một ai.

4. Hệ thống Tòa án chuẩn bị ăn đòn "DDoS" Dân tình thắc mắc: Giờ luật bị hủy rồi thì mấy công ty đã trót nộp thuế tính sao? Rất đơn giản, một làn sóng kiện tụng đòi hoàn tiền (refunds) chuẩn bị ập đến. Các công ty nhập khẩu dự kiến sẽ đâm đơn kiện sập server tòa án để đòi lại tiền mồ hôi nước mắt.

Tóm Cái Váy Lại: Dân Code Bỏ Túi Được Gì Sau Vụ Này?

Qua cái drama này, rút ra mấy bài học xương máu cho anh em trong ngành, đặc biệt là mấy ông làm founder hoặc quản lý ngân sách dự án:

• Đừng bao giờ hardcode dựa vào một API không ổn định: Môi trường kinh doanh và chính sách vĩ mô nó giật cục y hệt cái API third-party cùi bắp. Lên kế hoạch tài chính mua sắm đồ nghề, server thì cứ backup dư dả ra một chút, đừng tối ưu sát ván quá lúc có biến lại toang.
• Cái giá của Technical Debt: Làm luật kiểu lách qua Quốc hội chẳng khác gì gõ bừa vài dòng code rác để bypass logic. Chạy được lúc đầu đấy, nhưng khi Technical Debt phình to, QA (Tòa án Tối cao) soi ra là ăn quả đắng phải đập đi làm lại từ đầu. Thà làm chuẩn kiến trúc (xin phép Quốc hội) ngay từ đầu cho bền.
• Ảo tưởng giá phần cứng giảm: Bớt mộng mơ đi. Thuế giảm không có nghĩa là giá thiết bị anh em mua sẽ giảm ngay đâu. Cứ chuẩn bị tinh thần là giá màn hình, chip, máy chủ vẫn cứ cắn ví anh em đều đều.

Thôi, chém gió thế đủ rồi. Quay lại fix bug tiếp đây không mai sếp tế sống.

Nguồn: BBC via Hacker News